Kono hotaru tagoto no tsukini kurabemim

Glowna Japonia Manga & Anime Fan art Galeria Download Linki

Japonia

Japonia ( Nihon lub NipponNihon-koku lub Nippon-koku) – państwo wyspiarskie leżące na Pacyfiku; rozciąga się pomiędzy Morzem Ochockim a Tajwanem. Archipelag japoński składa się z ok. 3 000 wysp; największe z nich to: Honshū , Hokkaidō, Kyūshū i Shikoku. Z mniejszych wysp należy wymienić też Okinawę. Większość powierzchni Japonii stanowią góry. Najwyższe wzniesienie to Fuji (Fuji-san).

Japonia jest jednym z najludniejszych i najgęściej zaludnionych państw świata, a jej stolica - Tokio - to największy na świecie okręg miejski (zamieszkany przez ponad 30 milionów ludzi).

 

Informacje Ogolne

Nazwa Japonii
Historia
Polityka
Geografia
Demografia
Sztuka

Ciekawostki

Tokio
Samuraje
Ciekawe miejsca
Origami
Haiku
Kuchnia
Kimono

 

 

Informacje Ogolne

Nazwa Japonii

Zapisane znakami chińskimi (kanji) słowo Japonia ma dwa czytania: Nihon oraz Nippon. Pierwsze jest używane w języku codziennym, drugie – wykorzystuje się raczej w oficjalnych sytuacjach. Znaki te tłumaczy się jako: Kraj Wschodzącego Słońca . Określenie to pochodzi z Chin i odnosi się do położenia geograficznego Japonii względem kontynentalnej Azji: Chińczykom wydawało się, że słońce przychodzi codziennie z Wysp Japońskich. Wcześniejszą nazwą Japonii, jeszcze sprzed nawiązania kontaktów z Chinami, nadaną przez ludność zamieszkującą jej ziemie było Yamato. W Chinach natomiast ziemie te w okresie Trzech Królestw zwano Wa. Przed 1946 rokiem oficjalną nazwą Japonii było Dai Nippon Teikoku (Cesarstwo Wielkiej Japonii). Termin ten jest z reguły stosowany na określenie państwa japońskiego w okresie od Restauracji Meiji  do końca wojny na Pacyfiku, jakkolwiek oficjalnie zaczęto tej nazwy używać dopiero w roku 1936. Od 1946 oficjalną japońską nazwą kraju jest Nippon-koku lub Nihon-koku , co dosłownie oznacza Państwo Japońskie .

W językach europejskich nazwa Japonia pojawiła się dzięki podróżnikowi Marco Polo, który zapisał wymowę mandaryńskiego określenia tych ziem: Cipangu. Jednakże dzisiejsza słowo Japan pochodzi prawdopodobnie z kantońskiego Jatbun. W języku malajskim kantońskie określenie przybrało postać Japang i tak zostało zaimportowane do Europy przez portugalskich kupców. W 1577 r. zapisano po raz pierwszy to słowo jako Giapan.

Powrot

 

Historia

Początek japońskiego państwa wiąże się ze związkiem plemiennym, a następnie królestwem Yamato z centralnym ośrodkiem na wyspie Honsiu, którego legendarne początki sięgają VII w. p.n.e. Pierwszym legendarnym władcą był Jimmu. Około V w. n.e. królestwo Yamato obejmowało także północną część Kiusiu, jak również zajęło południowy skrawek Korei, dzięki czemu miało kontakt z wysoko rozwiniętą cywilizacją chińską. Wówczas to Japończycy przyjęli chińskie pismo, a dalsze rozprzestrzenianie się wpływów kultury chińskiej nie powsztrzymała nawet utrata prowincji koreańskiej w połowie VI w. Shinto jest rodzimą religią Japończyków, nie mnie jednak już od końca VI w. coraz więcej wiernych posiadał buddyzm. W 794 stolicą cesarstwa (pierwszy cesarz - jap. tenno w 589) zostało Heian-kyo (ob. Kioto). Rozpoczął się okres izolacji Japonii od reszty świata, a cesarz był coraz bardziej uzależniony od wielkich rodów. Jeden z nich - Fujiwara, sprawował faktyczną władzę w X i XI w. W tym czasie wyłoniła się klasa rycerzy feudalnych - samurajów, podległych panom feudalnym. W 1292 szogun, naczelny wódz, Yoritomo z rodu Minamoto stworzył system feudalnej administracji wojskowej, zwanej bakufu. Od tej pory kolejni cesarze byli odsuwani od władzy przez stojących na czele państwa szogunów. Ośrodkiem władzy Yoritomo była Kamakura. Odtąd wszystkie następne okresy bakufu w dziejach Japonii nosiły nazwę od stolicy szogunów lub nazwy ich rodu.

 

Samuraj wg Taiso YoshitoshiPierwszy szogunat, Kamakura upadł w czasie prób podbicia Japonii przez Mongołów. Wyruszająca z Korei flota mongolska próbowała dwukrotnie, wSamuraje szturmujący mongolski okręt. Moko Shurai Ekotoba 1274 i 1281 dokonać inwazji Japonii, ale za każdym razem została rozproszona przez tajfun zwany kamikaze (boski wiatr). Kraj wschodzącego słońca obronił się wprawdzie przed najeźdźcą, jednak przygotowania do wojny pochłoneły ogromne środki i zrujnowały finansowo szogunów. Zdobycie Kamakury w 1333, przez rywalizujące ze sobą rody rozpoczęło okres wojen feudalnych, który zakończył się ustanowieniem przez nowego cesarza szogunami przedstawicieli rodu Ashikaga ze stolicą w Muromachi - dzielnicy Kioto.

Pierwsi Europejczycy przybyli do Japonii w 1542, a byli nimi kupcy portugalscy z Makau. Zaszokowali oni japońskich panów feudalnych nieznaną bronią - muszkietami. Razem z nimi do Japonii dotarło chrześcijaństwo. Pierwszym misjonarzem nowej wiary był hiszpański jezuita Franciszek Ksawery (1506-52). Kraj był rozbity na księstwa feudalne zwalczające się nawzajem. Próby jego zjednoczenia podjął się popierający chrześcijaństwo Oda Nobunaga (1536-82), który w 1573 objął władzę. Po jego śmierci władzę w Japonii przejął Toyotomi Hideyoshi (1536-98). Swoją stolicą uczynił w 1587 Nagasaki - port na zachodnim wybrzeżu Kiusiu. Wkrótce do miasta zaczęły przybywać liczne statki kupców hiszpańskich, portugalskich i holenderskich. Następcą Hideyoshiego został Tokugawa Ieyasu (1543-1616), który kontynuował zjednoczenie kraju i założył dynastię szogunów rodu Tokugawa, którzy sprawowali rządy w latach 1603-1867.

Początkowo sprzyjał on kupcom zagranicznym i był otwarty na wpływy Zachodu. Później jednak przestraszył się się nadmiernej chrystianizacji kraju. Od 1636 wszystkie kontakty z kupcami europejskimi i misjonarzami zostały zakazane, chrześcijanie japońscy byli prześladowani, a jedynym otwartym portem zostało Nagasaki. Rozpoczęła się izolacja Japonii od wpływów europejskich.

Zamek Kruków  w MatsumotoCoraz bardziej represyjny charakter rządów skorumpowanego szogunatu, naciski Zachodu wywołujące niepokoje wewnętrzne, kryzys ekonomiczny oraz społeczny, bunty chłopów i feudałów, wszystko to doprowadziło do przełamania izolacji Japonii. Skrzypiące drzwi do kraju zaczęły się otwierać. W lipcu 1853 komandor marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych Matthew Perry (1794-1858) zakotwiczył okręty nazwane przez Japończyków "czarnymi" w zatoce Yedo (ob. Zatoka Tokijska). Amerykanie przybyli ponownie w lutym 1854 i wymusili na Japonii pierwszy traktat łamiący jej izolację. Włodarze kraju kwitnącej wiśni wyrazili zgodę na handel oraz nawiązali stosunki dyplomatyczne ze Stanami Zjednoczonymi. Nie mniej jednak Japończycy nadal bronili się przed ingerencją z zewnątrz co doprowadziłoZamek Białej czapli w Himeji do interwencji połączonej floty brytyjsko-francuskiej i ostrzału japońskich portów. Kulminacją tego było skierowanie przez Brytyjczyków potężnej armady, która zakotwiczyła w okolicach Kobe w 1866. W końcu młody japoński cesarz Mutsuhito (1852-1912) otworzył granice Japonii. W 1867 zlikwidował szogunat Tokugawy, a w 1868 ogłosił restaurację władzy cesarskiej. Okres jego władzy określono później mianem epoki Meiji - "światłe rządy". Japoński monarcha zniósł feudalizm, rozwiązał klasę samurajów, zastępując ją poborowym wojskiem. Rozpoczął się okres uprzemysłowienia oraz modernizacji. W 1889 cesarz zatwierdził konstytucję opartą na europejskich wzorcach. Obowiązująca do 1945 ustawa zasadnicza zachowała jednak boski kult cesarza i dawała mu szerokie uprawnienia. W 1879 wybuchła wojna chińsko-japońska o Wyspy Nansei. Japończycy rozgromili chińską flotę, a zgodnie z traktatem pokojowym z 1895 pokonane Państwo Środka oddało Japonii Tajwan. Niespodziewane i druzgocące zwycięstwo w wojnie rosyjsko-japońskiej (1904-05) uczyniło z kraju wschodzącego słońca pierwsze mocarstwo na Dalekim Wschodzie. W 1910 po zmuszeniu do abdykacji króla Sunjonga (1874-1926) Japonia anektowała Koreę.

W czasie I wojny światowej Cesarstwo Japonii stanęło po stronie państw ententy, w wyniku czego otrzymało jako terytoria mandatowe Ligi Narodów posiadłości pacyficzne pokonanych Niemiec, a więc Mariany, Karoliny oraz Wyspy Marshalla. W Chinach na Półwyspie Szantuńskim Japończycy zajęli niemiecką kolonię, jednak wycofali się, pod silnym naciskiem aliantów.

Lotniskowiec Akagi 1931 Japonia przejęła kontrolę nad Mandżurią tworząc z niej marionetkowe cesarstwo przemianowane na Mandżukuo. Wybuch II wojny chińsko-japońskiej w 1937 rozpoczęło podbój Chin, w czasie którego Japończycy zajęli wszystkie duże chińskie miasta portowe, a taAdmirał Isoroku Yamamotokże znaczną część obszaru wewnątrz tego państwa. Masakra nankińska stała się symbolem brutalnej okupacji japońskich wojsk. Wybuch II wojny światowej w Europie, przyśpieszył tok wydarzeń w samej Japonii, gdzie coraz silniejsze poparcie i władzę zdobywały ugrupowania nacjonalistyczne i militarystyczne, dążące do poszerzenia japońskiej strefy wpływów. W 1940 kraj kwitnącej wiśni podpisał pakt z niemiecką III Rzeszą i Włochami tworząc oś Berlin - Rzym - Tokio.
Niespodziewany atak Cesarskiej Marynarki Wojennej na amerykańską bazę marynarki wojennej Pearl Harbor na Hawajach w grudniu 1941 stanowił włączenie się Japonii do II wojny światowej. Niedługo potem wojska japońskie opanowały całą Azję Południowo-Wschodnią i znaczną część Oceanii, zagrażająć przy tym Indiom i Australii. Czerwiec 1942 stanowił przełom w wojnie na Pacyfiku, kiedy to w bitwie o Midway Japonia poniosła druzgocącą porażkę i odtąd Cesarstwo zaczęło tracić zdobyte terytoria. Z początkiem 1945 miasta japońskie poddawane były intensywnym i dotkliwym bombardowaniom i mimo, że wojna w Europie dobiegła końca Japonia nie chciała się poddać. 6 sierpnia 1945 lotnictwo amerykańskie zrzuciło bombę atomową na Hiroszimę, a trzy dni później na Nagasaki. Tego samego dnia Armia Czerwona wkroczyła do Mandżurii. Japonia skapitulowała, a Amerykanie rozpoczęli okupację kraju.

W 1946 cesarz Hirohito (1901-89) zrzekł się swojego boskiego statusu, a parlament japoński uchwalił nową w pełni demokratyczną konstytucję. W 1951 Japonia podpisała traktat pokojowy z mocarstwami zachodnimi oraz układ japońsko-amerykański, zapewniający wpływy wojskowe i gospodarcze Stanom Zjednoczonym. W następnym roku skończyła się okupacja, a wojska amerykańskie opuściły wyspy. Do dnia dzisiejszego Japonia nie podpisała oficjalnego pokoju z Rosją, z którą toczy spór o Wyspy Kurylskie.

 

Polityka

Parlament

Budynek japońskiego parlamentuJaponia jest monarchią konstytucyjną. Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (Kokkai, dosłownie: Zgromadzenie Narodowe), składający się z Izby Reprezentantów (Shūgi-in, izba niższa) oraz Izby Radców (Sangi-in, izba wyższa). W izbie niższej zasiada 480 osób, kadencja trwa 4 lata, natomiast w wyższej 242 osób wybieranych na 6 lat. Wybory są powszechne i tajne.

Premier jest wybierany spośród członków rządzącej partii, musi być członkiem parlamentu. Może on powoływać i odwoływać ministrów, których większość także musi być członkami parlamentu. Rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem. Partia Liberalno-Demokratyczna (PLD) jest u władzy od 1955 r., oprócz krótkiego okresu rządów koalicji partii będących w opozycji do PLD w 1993 r. Największą partią opozycyjną jest Partia Demokratyczna.

 

Cesarz JaponiiBudynki cesarskiej rezydencji w Tokio
Głową państwa japońskiego jest cesarz. Jego rola ogranicza się do obowiązków ceremonialnych i nie posiada on realnej władzy.

Cesarz Akihito  jest sto dwudziestym piątym cesarzem Japonii. Przejął tron po śmierci ojca, cesarza Hirohito 7 stycznia 1989, formalnie zostając cesarzem 12 listopada 1990. Jego syn, następca tronu, książę Naruhito poślubił Owadę Masako, z ktorą ma jedno dziecko, córkę Aiko. Istniało prawdopodobieństwo, że to ona będzie następczynią tronu po ojcu, jednak 6 września 2006 przyszedł na świat synek księcia, Hisahito.

Prawo Domu Cesarskiego szczegółowo określa kto i w jakiej kolejności ma prawo do tronu:

Artykuł 1. mówi, że japoński tron cesarski będzie dziedziczony przez mężczyzn i przekazywany w linii męskiej.
Artykuł 2. określa kolejność do tronu: najstarszy syn cesarza, najstarszy syn najstarszego syna cesarza, pozostali synowie i wnukowie najstarszego syna cesarza, drugi syn cesarza i jego potomstwo płci męskiej, pozostali potomkowie cesarza, cesarscy bracia i ich potomstwo, cesarscy stryjowie i ich potomstwo. Jeśli nie uda się wyłonić następcy według powyższych założeń, tron powinien przypaść najbliższemu cesarskiemu krewnemu płci męskiej. Jeśli będzie więcej kandydatów o tym samym stopniu pokrewieństwa, pierwszeństwo ma osoba z rodu bliższego cesarskiemu, a jeśli i tych będzie więcej – starsza wiekiem.
Dla niektórych jednak nie do przyjęcia jest wstąpienie na tron „dziesiątej wody po kisielu”, dlatego też rozważa się możliwość zmian w prawie, aby kobiety również mogły dziedziczyć tron.

Dotychczas historia japońska odnotowała osiem władczyń. Jednak każda z nich miała „opiekuna” w osobie regenta – nie sprawowały samodzielnych rządów. Poza tym ich dzieci były wyłączone z dziedziczenia tronu jako potomkowie mężczyzny nie z rodu cesarskiego.

Stosunki międzynarodowe

Japonia jest członkiem ONZ (od 1956 r.), G8 (od 1975 r.) oraz państw G4 (wraz z Brazylią, Indiami i Niemcami).

W 2004 roku Japonia została otwarcie skrytykowana przez ChRL, KRL-D i Koreę Południową za wysłanie do Iraku oddziałów Sił Samoobrony. Akt ten został odczytany jako powrót japońskiego militaryzmu, mimo że, zdaniem japońskiego rządu, misją oddziałów miały być pomoc w odbudowie po zniszczeniach wojennych i niesienie pomocy humanitarnej.

Od zakończenia wojny na Pacyfiku Japonia prowadzi spory terytorialne:

  • Rosja: 3 wyspy i jeden mały archipelag, stanowiące południową część Kuryli (jap. Kuriru-rettō  Chishima-rettō) - obecnie zajmowane przez Rosję.
  • Korea Południowa: Liancourt (jap. Takeshima, kor. Dokdo) - obecnie Korea Pd.
  • Chiny i Tajwan: Wyspy Senkaku (jap. Senkaku-shotō, chin. Diaoyutai) - obecnie Japonia

Formalnie z Rosją Japonia nie zakończyła do dnia dziejszego II wojny światowej.

 

Geografia

Japonia to archipelag wysp i wysepek ciągnących się wzdłuż wschodnich wybrzeży Azji i tworzących łuk długości 2990 km. Liczne półwyspy i zatoki sprawiają, że linia brzegowa jest bardzo dobrze rozwinięta, a jej długość wynosi 29 751 km. Na południowym zachodzie przez Morze Wschodniochińskie Japonia graniczy z Chinami, na zachodzie Morze Japońskie oddziela kraj od obu Korei oraz Rosji. Na północy cieśnina La Pérouse'a oddziela Japonię od rosyjskiej wyspy Sachalin, a cieśnina Nemuro od Wysp Kurylskich, terytorium spornego z Rosją. Od wschodu i południa kraj oblewają wody Oceanu Spokojnego, a wzdłuż wybrzeży ciągnie się głęboki rów tektoniczny - Rów Japoński.

Fudżi, święta góra i najwyższy szczyt JaponiiUkształtowanie powierzchni

W krajobrazie Japonii dominują góry i wyżyny, zajmujące około 90% obszaru kraju, w tym 10% to góry wysokie. Wyspy Japońskie stanowią nawodną część potężnego łańcucha górskiego, który wznosi się z dna oceanu na wysokość 12 000 m. W żadnej części kraju niziny stanowiące ok. 10% powierzchni nie są tak rozległe, by sięgały aż po horyzont.

Najbardziej wysunięta na północ, rozległa i górzysta, wyspa Hokkaido poprzecinana jest pasmami górskimi Kitami na północy, Hidaka (na południu) i Teshi (na zachodzie) przebiegającymi południkowo. W centrum wyspy położony jest masyw górski z najwyższym szczytem Asahi (2 290 m). Góry Teshi od pozostałych pasm rozdziela dolina aluwialna rzeki Ishikari - najdłuższej rzeki Japonii. Południowo-wschodnie niziny Hokkaido oraz ujście rzeki Ishikari skupiają największą liczbę ludności wyspy z największym miastem - Sapporo.

Cieśnina Tsugaru oddziela Hokkaido od największej górzystej wyspy archipelagu - Honsiu, zajmującej 61% powierzchni kraju. Biegnący wzdłuż wschodniego wybrzeża wyspy grzbiet Kitakami jest kontynuacją południowych gór Hokkaido. W prefekturze Akita znajduje się najniżej położony punkt Japonii, kryptodepresja jeziora Hachiro-gata (4 m p.p.m.). W centralnej części Honsiu znajdują się Alpy Japońskie, których kulminacją jest położony na południowym wschodzie wulkan Fudżi (3 776 m) - najwyższy szczyt Japonii. Na wschód od Fudżi rozciąga się równina Kanto o powierzchni ok. 13 000 km²- największy japoński obszar nizinny. W jego południowej części nad Zatoką Tokijską leży stolica kraju - Tokio.

Na zachód od Alp Japońskich znajduję się niewielka nizina Nobi, przylegająca do zatoki Ise, na której północnym brzegu leży Nagoja. Na zachód od niziny Nobi położone jest największe japońskie jezioro Biwa (675 km²). Po zachodniej stronie półwyspu Kii leży trzecie pod względem wielkości miasto Japonii - Osaka, nad zatoką o tej samej nazwie. Zachodnią część wyspy Honsiu zajmują niewysokie góry Chugoku do których przylega, wąska nizina przybrzeżna, na której leży Hiroszima. Na południu Wewnętrzne Morze Japońskie oddziela Honsiu od kolejnej wyspy archipelagu - Sikoku. Ta górzysta kraina ma głównie charakter rolniczy.

Na południowym zachodzie kraju leży Kiusiu, oddzielona od Honsiu wąską cieśniną Shimonoseki, a od Sikoku cieśniną Bungo. Jest to wyspa górzysta, a główne jej pasmo górskie Kiusiu o przebiegu południkowym, wznosi się ponad 1 500 m. Południowe zakończenie Wysp Japońskich stanowi długa na 1 000 km girlanda wysp Nansei. Do Japonii należą też dwie grupy wysp: Ogasawara położone na Pacyfiku, ok 1000 km na południe od Tokio oraz położone na Morzu Filipińskim wyspy Kazan.

Klimat

Duża rozciągłość południkowa sprawia, że Japonia leży w zasięgu trzech stref klimatycznych: na południu - zwrotnikowej, w części środkowej - podzwrotnikowej, a na północy - umiarkowanej ciepłej. Na strefowość klimatyczną nakłada się klimat monsunowy, którego zasięg obejmuje wyspy i kształtuje morski charakter klimatu kraju. Po za wyspami Nansei oraz południową częścią Kiusiu w Japonii wyraźnie zaznaczają się cztery pory roku. Napływ chłodnych mas powietrza zWiosna to pora kwitnięcia wiśni kontynentu azjatyckiego w zimie oraz ciepłych mas znad Pacyfiku w lecie jest przyczyną znacznego zróżnicowania klimatu w poszczególnych częściach archipelagu. Przynoszone przez północno-zachodni monsun zimowy suche i chłodne syberyjskie masy powietrza nad Morzem Japońskim ulegają ociepleniu i nasyceniu wilgocią, w wyniku czego przynoszą opady wzdłuż całego wybrzeża zachodniego. Na Hokkaido można się spodziewać od -6 do -10°C, na Honsiu od -4 do 0°C, około 6°C na Kiusiu oraz 14 - 16°C na najbardziej wysuniętych na południe wyspach Nansei. W okresie zimowym na północy Japonii często występują opady śniegu, a wody Morza Ochockiego pokrywają się lodem. W tym czasie południowe wybrzeże Oceanu Spokojnego ma pogodę suchą i słoneczną. W okresie zimy łagodząco na klimat wysp południowych wpływa ciepły Prąd Kuro Siwo i jego odgałęzienie wchodzące na Morze Japońskie - Prąd Cuszimski. Dzięki wpływom tego prądu rolnicy na Kiusiu mogą w zimie uprawiać zboża.

Zdjęcie satelitarne tajfunów Nabi oraz Talim z sierpinia 2005.Pod koniec marca, gdy słabnie wyż azjatycki, kierunek wiatru ulega zmianie i nad Japonię zaczyna napływać wilgotne i ciepłe powietrze znad Pacyfiku. Powoduje to wyraźne zróżnicowanie warunków klimatycznych północy i południa kraju. Cały obszar kraju, po za Hokkaido, znajduję się wówczas w zasięgu wyżu ochockiego. Od początku kwietnia na południowym Honsiu do połowy maja na Hokkaido trwa tradycyjny okres kwitnienia wiśni. Na przełomie czerwca i lipca kształtuje się na północy kraju stacjonarny wyż z bezwietrzną pogodą, wysoką wilgotnością powietrza oraz ulewnymi opadami zwanymi "śliwkowymi" deszczami. Z chwilą odsunięcia się ochockich mas na północ, Japonia wchodzi w zasięg oddziaływania pacyficznych mas powietrza, rozpoczyna się gorące i wilgotne lato, z dużą ilością mgieł w południowo-wschodniej części kraju, tam gdzie stykają się wody prądów zimnego Oja Siwo i ciepłego Kuro Siwo. Latem, gdy wieje ciepły i wilgotny monsun z południowego wschodu, amplitudy temperatur stają się mniejsze, od 28°C na południu do 18-20°C na północy. W górach niezależnie od pory roku, temperatura spada wraz z wysokością, średnio o 0,6°C co 100 m. Średnia ilość opadów wzrasta z północy na południe i wynosi od 800-1500 mm na Hokkaido do 2000-3000 mm na wyspach Nansei.

Jesienią, gdy ponownie zmienia się cyrkulacja Wyspy Japońskie nawiedzają tajfuny (ok. 20 rocznie). Powstające nad wodami Oceanu Spokojnego cyklony tropikalne, wywołują ogromne zniszczenia, a towarzyszące im obfite opady są przyczyną licznych powodzi.

 Flora
Cedrowy las na wyspie YakuszimaLasy pokrywają ponad 60% powierzchni kraju. W kilku miejscach jest to roślinność pierwotna. W całej Japonii rosną lasy bambusowe dostarczające drewna oraz pożywienia (korzenie są jadalne). Podobnie w całym kraju rosną drzewa wiśni oraz śliwy, których wiosenne kwitnienie przyciąga rzesze ludzi. Z uwagi na rozciągłość południkową na obszarze Japonii można wyróżnić strefy roślinne. Jednocześnie w górach zaznacza się piętrowy układ roślinności. Najdalej na południe, w pobliżu równika, na wyspach Nansei, Ogasawara, Kazan rosną wilgotne lasy równikowe z drzewiastymi paprociami, drzewem kamforowym, palmami i morwami. Na południu kraju, na obszarze o średniej rocznej temperaturze powietrza 13-21°C (Kiusiu, Sikoku), występują wiecznie zielone lasy podzwrotnikowe, w których rosną 2000-letnie cedry oraz sosny japońskie. Na Kiusiu lasy podzwrotnikowe rosną do wysokości 1000 m.Chryzantema

Lasy mieszane, z przewagą liściastych, rosną na terenach, gdzie średnia roczna temperatura powietrza wynosi 6-13°C, a więc na Kiusiu powyżej 1000 m, w środkowej części Honsiu między 1500, a 2700 m, a w części północnej na wysokości 1400 m, na Hokkaido lasy mieszane sięgają do 700 m. W lasach tych rosną buki, brzozy, dęby, kasztany karłowate, magnolie oraz różne gatunki klonów. Na obszarach ze średnią temperaturą powietrza poniżej 6°C rosną subarktyczne lasy mieszane lub iglaste, ze świerkiem syberyjskim, jodłą syberyjską oraz jodłą niebieską. Ponad piętrem lasów występują sosna karłowata, krzewy i roślinność alpejska. Azalie, hortensje i irysy kwitną wiosną, a chryzantemy jesienią, wtedy także czerwienieją klony.

Fauna

Makaki japońskieWiele zwierząt spotykanych na Honsiu, Sikoku i Kiusiu spotyka się w innych rejonach o umiarkowanym klimacie na półkuli północnej. Należą do nich niedźwiedzie brunatne, łasice, dziki, zające, sarny, jelenie wschodnie i ptaki, takie jak bażanty, jastrzębie, kaczki i żurawie. Występuje tu też wiele gatunków płazów i gadów, a wśród nich żółwie, jaszczurki, węże - z gatunkami jadowitymi habu i mamushi. Do unikatowych należy salamandra olbrzymia żyjąca na Honsiu i Kiusiu, osiągająca 1,5 m długości. Innymi specyficznym przedstawicielem japońskiej fauny jest makak japoński. Żyjące w górnych partiach ośnieżonego Tōhoku, przystosowane do panujących tam warunków makaki są najdajlej na północ żyjącym gatunkiem małp.

Wśród zwierząt na subarktycznym Hokkaido spotyka się sobole i czerwone lisy oraz wspomniane niedźwiedzie brunatne.Żuraw Tutejsze niedźwiedzie są prawie dwukrotnie większe od swoich znacznie łagodniejszych kuzynów z Honsiu. Na wyspach sezonowo pojawia się wiele owadów, takich jak: komary, karaluchy i robaczki świętojańskie. W Japonii występuje 150 gatunków ptaków śpiewających. Na wiekszości wybrzeża panują albatrosy i kormorany. Na wschód od przylądka Inubo znajdują się bogate łowiska dorsza, łososia i licznych skorupiaków. Popularnym gatunkiem hodowlanym japońskiej ichtiofauny jest karp Koi. Częste polowania i likwidacja naturalnych siedlisk wskutek urbanizacji powodują stałe zmniejszanie się liczby żwierząt i ptaków. Ochrona wprowadzona przez Ministerstwo Środowiska w latach 80 obejmuje 136 zagrożonyh gatunków.

 

 

 

 

Demografia

Japonia podzielona jest na 47 jednostek administracyjnych: 43 prefektury (ken), dwa okręgi miejskie (fuKyōto i Ōsaka), okręg specjalny ( – cała wyspa Hokkaidō) oraz okręg stołeczny (toTokio)
lp. prefektura populacja stolica
1 Hokkaidō 5 632 133 Sapporo
2 Aomori 1 436 628 Aomori
3 Iwate 1 416 180 Morioka
4 Miyagi 2 370 280 Sendai
5 Akita 1 174 905 Akita
6 Yamagata 1 223 000 Yamagata
7 Fukushima 2 119 218 Fukushima
8 Ibaraki 2 985 424 Mito
9 Tochigi 2 011 313 Utsunomiya
10 Gunma 2 024 820 Maebashi
11 Saitama 6 938 006 Saitama
12 Chiba 6 062 202 Chiba
13 Tokio 12 577 819 Shinjuku (Tokio)
14 Kanagawa 8 639 665 Jokohama
15 Niigata 2 444 108 Niigata
16 Toyama 1 120 320 Toyama
17 Ishikawa 1 180 744 Kanazawa
18 Fukui 821 589 Fukui
19 Yamanashi 884 531 Kofu
20 Nagano 2 206 175 Nagano
21 Gifu 2 107 687 Gifu
22 Shizuoka 3 792 457 Shizuoka
23 Aichi 7 254 432 Nagoja
24 Mie 1 863 815 Tsu
25 Shiga 1 337 770 Otsu
26 Kioto 2 644 331 Kioto
27 Osaka 8 815 757 Osaka
28 Hyōgo 5 595 212 Kobe
29 Nara 1 421 367 Nara
30 Wakayama 1 036 061 Wakayama
31 Tottori 618 727 Tottori
32 Shimane 761 503 Matsue
33 Okayama 1 957 056 Okayama
34 Hiroszima 2 878 915 Hiroszima
35 Yamaguchi 1 492 575 Yamaguchi
36 Tokushima 824 108 Tokushima
37 Kagawa 1 022 843 Takamatsu
38 Ehime 1 493 126 Matsuyama
39 Kōchi 796 196 Kochi
40 Fukuoka 5 057 932 Fukuoka
41 Saga 866 402 Saga
42 Nagasaki 1 516 536 Nagasaki
43 Kumamoto 1 842 140 Kumamoto
44 Ōita 1 209 587 Ōita
45 Miyazaki 1 170 023 Miyazaki
46 Kagoshima 1 786 214 Kagoshima
47 Okinawa 1 365 043 Naha


 

Japonia jest podzielona także na 8 regionów: Hokkaidō, Tōhoku, Kantō, Chūbu, Kinki (potocznie zwany Kansai), Chūgoku, Shikoku oraz Kyūshū (obejmujące również prefekturę Okinawa).

 

Prefektury Japonii
Prefektury Japonii
Regiony Japonii      Hokkaido      Tōhoku      Kantō      Chūbu      Kansai      Chūgoku      Sikoku      Kiusiu
Regiony Japonii

     Tōhoku

     Kantō

     Chūbu

     Kansai

     Chūgoku

     Sikoku

     Kiusiu

Demografia

Siedziba NHK w OsacePopulacja Japonii szacowana na lipiec 2005 roku liczyła 128 mln. osób. Jest to kraj o absolutnej przewadze ludności etnicznie japońskiej – ok. 99% ludności to rdzenni Japończycy, poza tym jest około 1,5 miliona mieszkańców Okinawy, 1 miliona Koreańczyków, 0,5 miliona Chińczyków, tyle samo Filipińczyków oraz 250 tysięcy Brazylijczyków, a także niewielka ilość rdzennych mieszkańców północnych wysp Japonii – Ajnów. Imigracja do Japonii jest niewielka, jednak dość znaczna liczba cudzoziemców przebywa czasowo w Japonii.

Średnia długość życia wynosi 81,15 lat, z czego mężczyźni 77,86, a kobiety 84,61. Japońskie społeczeństwo gwałtownie się starzeje, co jest efektem modernizacji kraju i podniesienia standardów życia. Przewiduje się, że w 2007 r. zostanie zahamowany przyrost naturalny ludności i ponad 20% populacji będzie miało powyżej 65 lat. Takie zamiany w strukturze demograficznej stwarzają wiele społecznych problemów, głównie potencjalny ubytek siły roboczej oraz wzrost kosztów opieki socjalnej. Trwają dyskusje w jaki sposób temu zaradzić. Z jeden strony stosuje się różnego rodzaju zachęty dla potencjalnych rodziców, z drugiej rozważa się kwestię imigracji, która jednak ze względu na zmniejszające się poczucie bezpieczeństwa nie jest zbyt popularnym środkiem na odmłodzenie japońskiego społeczeństwa.

 Język

Urzędowym językiem jest japoński (Nihongo/Nippongo), nie stosuje się praktycznie alfabetu łacińskiego, ale pismo kanji, czyli znaki pochodzenia chińskiego używane do zapisu słów oraz dwie formy pisma sylabicznego kana, powstałe poprzez uproszczenie znaków kanji: hiragana – głównie do zapisu form gramatycznych – oraz katakana, głównie do zapisu zapożyczeń i wyrazów dźwiękonaśladowczych. Język japoński jest klasyfikowany jako: -język izolowany (pod względem geograficznym) znaczy to, iż jego struktury gramatyczne, frazeologia, fonetyka itd. są niepodobne do struktur żadnego innego języka na świecie. Jakkolwiek, japoński wykazuje pewne podobieństwa w stosunku do koreańskiego i przez pewien czas istniała teza, przypisująca oba te języki do jednej rodziny językowej (rodziny autańskiej - należy do niej również m.in. język turecki). -język aglutynacyjny (pod względem typologicznym), znaczy to, iż odpowiednie formy gramatyczne są w nim tworzone poprzez dodawanie odpowiednich sufiksów (przyrostków) do rdzeni czy tematów odpowiednich słów.

Japoński ma wiele cech charakterystycznych, takich jak: -obfitość zwrotów grzecznościowych, często uwarunkowanych gramatycznie -występowanie tylko otwartych sylab (kończących się samogłoską) -iloczas (zróżnicowanie na krótkie i długie głoski) -duża ilość zapożyczeń frazeologicznych, gł. z języka angielskiego

Religia

Większość Japończyków deklaruje przynależność do jednej z wielu szkół buddyjskich. Mniejszą popularnością cieszy się oryginalna japońska religia shintō. Trudno wskazać liczbę wyznawców jednej z obu wymienionych religii, gdyż Japończycy wyznają często obie religie jednocześnie. Pozostałe, jak chrześcijaństwo, mają niewielką liczbę wiernych (około 1% wyznawców).

Poza tym, w Japonii występuje wiele sekt i nieoficjanych odnóg większych religii. Na przykład dosyć popularna w niektórych rejonach legenda mówi o tym, że Jezus tak naprawdę nie umarł na krzyżu, tylko przyszedł po wodzie do Japonii i tam umarł. Istnieje nawet grób Chrystusa, do którego licznie przychodzą wierni. Jest wiele sekt o małej liczbie członków (wyznawców śmiechu itp.).

 

Sztuka

Kultura Japonii przez wieki wyewoluwała z oryginalnej kultury Jomon do dzisiejszej, hybrydowej, łączącej wpływy z Azji, Europy i Ameryki.

Historycznie, największy wpływ na rozwój japońskiej kultury, od około 300 r. p.n.e. (okres Yayoi) miały Chiny i Korea. Dzięki temu wprowadzono do Japonii m.in., etykietę wzorowaną na chińskiej, pismo chińskie oraz buddyzm. Japończycy rozwinęli także własny wkład w kulturę: w sztuce (ikebana, origami, ukiyo-e), rzemiośle (lalki, lakiernictwo, garncarstwo), przedstawieniach (bunraku, taniec, kabuki, , rakugo), tradycjach (gry, onsen, japońska ceremonia picia herbaty, architektura, ogrody, miecze) oraz kuchni.

Ikebana

Ikebana - (dosłownie żyjące kwiaty) - japońska sztuka układania kwiatów. Materiały roślinne początkowo służyły do dekorowania wnętrz Ikebanaświątyń buddyjskich. Za prekursora ikebany uważany jest mnich Ikenobō Senkei żyjący w XV wieku. Od tego czasu powstało wiele szkół układania ikebany. Najważniejsza to nadal Ikenobō-ryū od czterdziestu pięciu pokoleń popularyzująca styl rikka ('stojące kwiaty') przez ród Ikenobō. Innymi zasadami kieruje się styl nageirebana ('kwiaty wrzucane'), który dał początek wielu popularnym dziś kierunkom. W XVIII wieku powstały filozoficzne (oparte na Konfucjanizmie) założenia kompozycji kwiatowych. W okresie Meiji powstała szkoła Ohara-ryū wprowadzająca nowatorski styl moribana ('spiętrzone kwiaty'). Współcześnie nadal powstają nowe kierunki. Ikebana jest przedmiotem nauczanym w szkołach i na uniwersytetach.

Ukiyo-e

Ukiyoe (trad.: ukiyo-e) czyli "obrazy przepływającego świata", to rodzaj malarstwa i drzeworytu japońskiego funkcjonujący w swej typowej formie od połowy XVII wieku do początku ery Meiji (1868). Ukiyoe było plastycznym środkiem wyrazu społeczności "przepływającego świata" (ukiyo), powstającym w obrębie dzielnic rozrywki największych miast japońskich epoki Edo (1600-1867). Drzeworyt, obok popularnej literatury kibiyoshi i teatru kabuki stanowił jeden z trzech zasadniczych filarów kultury ukiyo.

 Historia gatunku

Technika wykonywania drzeworytu monochromatycznego pojawiła się w Japonii przypuszczalnie w VIII wieku za pośrednictwem warsztatów koreańskich i stosowana była przede wszystkim do druku tekstów iUkiyo-e z 1794 roku wizerunków buddyjskich. Z czasem zaczęto ją stosować także do druku literatury edukacyjnej, popularnej i pornograficznej. Około połowy XVII wieku zaadoptowana została do druku pamfletów i reklam teatru kabuki oraz popularnych książek ilustrowanych ukazujących Yoshiwara, dzielnicę rozkoszy w Edo (ob. Tokio). Były to monochromatyczne publikacje, często ręcznie barwione. Początek gatunku wiąże się z działalnością anonimowego artysty określanego w późniejszej literaturze przedmiotu jako Mistrz Kambun, tworzącego około 1660. Termin ukiyoe po raz pierwszy pojawił się dopiero w 1682 w powieści Koshoku ichidai otoko, Doskonały kochanek, której autorem był popularny podówczas pisarz i poeta Ihara Saikaku. Pierwszym autorem właściwego drzeworytu wielobarwnego, tzw. nishikie, był Suzuki Harunobu działający w latach 1765-1770. Złoty wiek ukiyoe przypada w erach Tenmei (1781-1789) i Kansei (1789-1804), kiedy tworzyli m.in. Kiyonaga, Utamaro, Eishi i Sharaku. Okres schyłkowy (do 1868) zaznaczają dokonania szkoły Toyokuni oraz działalność Hokusai i Hiroshige. Choć drzeworyty w tej samej technice wykonywane są do dziś, rozwój gatunku zamyka się z upadkiem kultury ukiyo wraz ze schyłkiem epoki Edo. Drzeworyty wykonywane w czasach Meiji (1868-1912) i późniejsze określane są już nazwą hanga (jap. drzeworyt).

 Technika wykonania

Matryca do odbitekKompletna technika wykonania wysokiej jakości wielobarwnego drzeworytu tzw. nishikie (dosł. brokatowy obraz) około 1800:

  • Artysta wykonuje czarno-biały, konturowy szkic, tzw. shitagaki (dosł. pod-obraz) zaznaczając słowami lub numerami poszczególne barwy

  • Rytownik nakleja szkic na klocek drzeworytniczy, przeciera go i wg pozostałych linii wykonuje pierwszą matrycę

  • Z pierwszej matrycy wykonywanych jest tyle odbitek (wciąż czarno-białych) ile klocków potrzebnych będzie dla poszczególnych kolorów (nawet po opracowaniu techniki drzeworytu wielobarwnego wybrane kolory nakładano niekiedy ręcznie)

  • Rytownik nakleja odbitki na klocki i po przetarciu przycina matryce poszczególnych barw.

  • Stemplarze wykonują główną część drzeworytu odbijając poszczególne kolory

  • Barwiarze i aplikatorzy nakładają ręcznie wybrane barwy i specjalne dekoracje (np. sproszkowaną macicę perłową)

  • Odbitki rozwieszane są do wysuszenia.

Wysuszone odbitki rozprowadzane były poprzez księgarnie i wędrownych sprzedawców.

Funkcjonowanie

Honjo Shigenaga broni się przed eksplodującym pociskiem. Autor:Utagawa Kuniyoshi.Ukiyoe były relatywnie tanim sposobem tworzenia dużej ilości obrazów i jako takie były przeznaczone głównie dla mieszczaństwa, stanowiąc rodzaj biuletynu dzielnic rozrywki. Ważną grupą odbiorców grafik byli jednak także samurajowie, zarówno mieszkający w Edo, jak i przybywający tam w pocztach namiestników prowincji - daimyo. Pierwotna tematyka ukiyoe to pamflety reklamowe i programy mieszczańskiego teatru kabuki, wizerunki słynnych z urody mieszkanek dzielnic rozkoszy i sceny z życia tychże dzielnic. Dopiero w początkach XVIII wieku popularne stały się pejzaże. Ubocznym, choć ważnym nurtem były drobne przedstawienia fauny i flory. Od początku rozwoju ukiyoe szczególną popularnością cieszyły się shunga ('obrazy wiosenne')- książki i grafiki pornograficzne.

Ukiyoe stały się źródłem inspiracji wielu artystów europejskich i amerykańskich.

 

 

 

Ciekawostki

Tokio

Najbardziej zdumiewająca w japońskiej stolicy jest po prostu jej energia. To prawda, że obraz na większą skalę może cokolwiek przygnębić - osiedla z mieszkaniami wielkości pudełek po zapałkach i biurowce przecinane gdzieś nad głową zatłoczonymi, wielopoziomowymi drogami szybkiego ruchu. Ale to właśnie jest historia japońskiego sukcesu.
Przeciętne przedmieście Tokio nie stało się jednak ofiarą kultury supermarketów - na ulicach pełno malutkich specjalistycznych sklepików i gwarnych restauracyjek, z których większość jest otwarta do późnej nocy. Tuż pod piętrzącymi się nad ruchliwymi ulicami, biurowymi wieżowcami, znaleźć można małe fragmenty zupełnie innego Tokio - stary drewniany dom, sklepik sprzedający kimona, japońska gospoda czy starsza kobieta w kimonie, słomianą miotłą zamiatająca chodnik przed domem.

Bardziej niż jakiekolwiek inne miejsce, Tokio jest miastem, gdzie szybki, nie cierpiący zwłoki rytm kultury konsumpcyjnej zderza się ze spokojnymi chwilami, które, trwając gdzieś poza czasem i przestrzenią, przenoszą tu klimat pradawnej japońskiej tradycji. To miasto bogate, żywe i wciąż się zmieniające, w którym zawsze znajdziesz coś nowego do odkrycia i coś do poznania.
Tokio jest wielką aglomeracją miejską ciągnącą się od Zatoki Tokio-wan i rozprzestrzeniającą w głąb lądu na Nizinę Kanto. Prawie całkowicie odbudowane po trzęsieniu ziemi w 1923r. i ponownie po inwazji USA w czasie II wojny światowej, Tokio dosłownie wyrosło z popiołu.
Miasto dzieli się z grubsza na jaskrawe dzielnice biznesu, położone na zachód od centrum handlowego o nazwie Ginza, oraz na wschodnie, bardziej zwyczajne dzielnice mieszkaniowe. Prawie wszystkie interesujące turystów miejsca znajdują się albo przy linii kolejowej JR Yamanote, albo wewnątrz pętli, jaką ta linia zatacza wokół centrum miasta.

Ponieważ Tokio nie należy do miast architektonicznie interesujących i zalanych zabytkami, dlatego magiczne wspomnienia nie będą związane ze zwyczajnym zwiedzaniem. W powojennej odbudowie miasta górę wzięły względy pragmatyczne, w efekcie czego widoki rozciągające się wzdłuż tokijskich ulic są raczej nieciekawe. Prawdziwe doświadczanie tego miasta polega na tym, by najpierw dać się wessać przez ogromny, zabiegany tłum, ruch i zgiełk, a potem upajać się spokojem gdzieś w jego zaciszach. Ginza jest najbardziej popularnym miejscem zakupów w całym Tokio - bogata i gwarna, jest przede wszystkim miejscem, w którym łatwo opróżnić swój portfel. Ginza pełna jest także maleńkich, prywatnych galeryjek, co sprawia, że warto przespacerować się po niej dla samej przyjemności oglądania obrazów, niekoniecznie z zamiarem ich kupienia. W położonym na północ od centrum parku Ueno-koen znajdują się jedne z najlepszych w Japonii galerii i muzeów. W Narodowym Muzeum w Tokio zgromadzono największą kolekcję japońskiej sztuki, a w ogromnym, bezpłatnym Narodowym Muzeum Nauki jest wiele eksponatów z dziedziny nauki i nowoczesnej techniki. Muzeum Historyczne Shitamachi jest z kolei rekonstrukcją śródmiejskiej dzielnicy dawnego Tokio.

Położona na północnym wschodzie od centrum Asakusa - przez długi czas uważana za serce starego śródmieścia - jest jednym z niewielu miejsc, gdzie można zasmakować prawdziwego życia starego Shitamachi. Największą tutejszą atrakcją jest świątynia Senso-ji, prawdopodobnie najbardziej aktywna świątynia buddyjska w całej Japonii, ale cała okolica świetnie nadaje się na spacery. Asakusa była kiedyś cieszącą się złą sławą dzielnicą rozrywki - teatrów, muzyki i bardziej konkretnych uciech, i nadal odnaleźć tu można pozostałości po przepychu dawnych czasów.

Shinjuku, leżące na zachód od centrum, jest dziś najbardziej hałaśliwą rozrywkową dzielnicą Tokio. Jeśli masz tylko jeden dzień na zwiedzenie Tokio i chcesz rzucić się w wir nowoczesnej Japonii, ta rozrośnięta i bezkompromisowa dzielnica będzie miejscem najwłaściwszym. Prawie wszystko, co sprawia, że Tokio jest interesujące, znajduje się właśnie tutaj - wysokiej klasy domy handlowe, pasaże pełne sklepów z przecenionymi towarami, błyszczące neony, urzędy państwowe, tłumy ludzi, wielkie uliczne telebimy, bary szybkiej obsługi, w których na stojąco wcina się makaron, kluby z hostessami oraz ukryte w zakamarkach świątynie i kiepskie bary ze striptizem.
Jeśli chodzi o nocleg, Tokio jest miejscem bardzo drogim. Ale na zachód od centrum znajduje się kilka schronisk młodzieżowych oraz kilka innych stosunkowo tanich miejsc w Ueno i Ikebukuro. Jeśli nie masz nic przeciwko gnieżdżeniu się w hotelach - kapsułach, to dobrym rejonem jest Shinjuku. Shinjuku oferuje też bardzo dobre miejsca do jedzenia. W dzielnicach Ueno i Asakusa można spróbować dobrej tradycyjnej kuchni japońskiej. Ginza niezła jest w dzień, ale lepiej jej unikać wieczorem, gdyż jedzenie o tej porze jest w niej strasznie drogie.

 

 

 

 

Samuraje

Samuraj (jap. 侍, samurai - rzeczownik od czasownika samurau, znaczącego służyć panu), to pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska. Z czasem termin rozszerzono do znaczenia 'wojownik'. Od czasów hegemonii Toyotomiego status dziedziczny - według ówczesnego prawa istniał ścisły podział na cztery klasy społeczne: wojowników, chłopów, rzemieślników i kupców. Symbolem pozycji samurajów były dwa miecze (długi miecz Katana i średniej długości wakizashi, razem stanowiące komplet, zwany daishō) - ich noszenie było prawem i obowiązkiem japońskich wojowników.

Historia

Okres rodu Fujiwara

Samuraje jako grupa społeczna pojawili się na przełomie VII i VIII wieku n.e. Przyczyn genezy można się dopatrywać w zmianach w systemie politycznym ówczesnej Japonii. Od czasu powstania w 702 roku kodeksu uznającego władzę cesarza nad krajem i oddającego mu ziemie (należące wówczas do poszczególnych rodów) pod władanie rozpoczął się okres tworzenia struktur feudalnych o nazwie shōen, zarządzanych przez gubernatorów. Z czasem władza cesarska przestała mieć na nie jakikolwiek wpływ. Wtedy też zaczęły powstawać oddziały zbrojne podporządkowane właścicielom, mające w razie potrzeby służyć obronie majątków.

Okres rodów Minamoto i Taira

Od XII wieku, kiedy w ówczesnej stolicy Japonii, Kioto, rozpoczął się okres niepokojów, ściągnięto tam do ich stłumienia samurajów. Wtedy też dwa potężne rody Minamoto (faworyzowane przez ród Fujiwara) i Taira (których wspierał ród cesarski) rozpoczęły między sobą walkę. Po długich i krwawych walkach, zakończonych zwycięstwem rodu Minamoto w bitwie morskiej w Zatoce Dannoura (dzisiejsza Cieśnina Shimonoseki) władza cesarska straciła znaczenie.

Okres rodu Minamoto

W 1192 roku cesarz przyznał Minamoto Yoritomo tytuł seii taishoguna – od tej daty, aż do roku 1868 realną władzę w Japonii sprawował szogunat. Samuraje zaczęli nabierać coraz większego znaczenia, w okresie tym byli to przede wszystkim wojownicy służący u boku cesarza i najwyższych dostojników.

Okres Kamakura

Od XII do XIV wieku samurajem zaczyna określać się każdego wojownika wysokiej rangi walczącego konno.

Okres Edo

W okresie od XVII do XIX wieku samurajem określany jest także wasal szoguna lub feudalny władca daimyō. Pod koniec tego okresu wielu zubożałych panów feudalnych zmuszonych było zwalniać wojowników ze służby – stawali się oni wtedy rōninami. Szacuje się, że u kresu epoki Edo, kiedy Japonia liczyła 27 milionów mieszkańców, było ich około 400 tysięcy.

Przewrót samurajów w 1868 roku

W 1868 (początek epoki Meiji) roku młodzi samuraje obalili szogunat, zlikwidowali struktury feudalne, rozpoczęli wprowadzanie reform i tworzenie nowoczesnego państwa. Niedługo później zakazano samurajom publicznego noszenia mieczy i de facto zlikwidowano ich jako grupę społeczną. Przywrócono władzę cesarza i utworzono nową armię najemną, która krwawo i skutecznie tłumiła wszelkie bunty dawnych samurajów.

Ostatni samuraj?

Mimo zlikwidowania warstwy samurajów ich etos pozostał żywy w świadomości społecznej, a ludzie wykształceni, bądź pełniący ważne funkcje w państwie stosowali się do zasad bushidō. Do 1945 roku kadra oficerska kultywowała reguły drogi wojownika, a samurajskie miecze stanowiły obowiązkowy element wyposażenia mundurów galowych. Za ostatniego samuraja uważa się pisarza Mishimę Yukio, daleko spokrewnionego z rodem Tokugawa.

Szkoły walki

Istniało bardzo wiele szkół walki. Wprawny samuraj potrafił zabić przeciwnika już za pierwszym ciosem, ponoć nawet jednym cięciem przeciąć go na pół, wzdłuż od czubka głowy. Owe śmiercionośne umiejętności wynikały ze sposobu walki, który polegał przede wszystkim na rozpoznaniu szkoły w jakiej kształcił się oponent, a co za tym idzie używanej przezeń techniki, dzięki czemu samuraj mógł błyskawicznie zastosować opracowaną metodę kontrataku. Ze względu na charakter tej walki, nastawionej na zadanie śmierci niemal jednym ruchem miecza, bywało, że kończyła się ona zgonem dla obu stron.

Samuraj kształcony był nie tylko w posługiwaniu się mieczem, ale także łukiem, jak również calą gamą innej broni jak np. włócznia zwana Yari, broń drzewcowa o nazwie Naginata czy wachlarz bojowy Tessen. Technika walki łukiem zwana kiujutsu była wysoce duchową techniką, nierzadko używaną do medytacji.

Wygląd

Charakterystyczna dla samurajów była ich fryzura – włosy upięte na czubkuGrupa samurajów (XIX wiek) głowy i wygolone z przodu, nad czołem. Nosili także specjalny strój, spodnie hakama, których długość odpowiadała ich pozycji w hierarchii wojowników, kamizelki kamishimo, na których widniał mon (herb klanu/rodziny) i wiele innych dodatków, które wspólnie tworzyły kimono samuraja.

Etos

Podstawowe prawa zawarte były w kanonie bushidō, wykładającym podstawowe zasady drogi wojownika. Istniały również inne dzieła opisujące zasady jakimi powinien się kierować samuraj. Były to między innymi kodeksy Gorin-no sho ('Księga pięciu kręgów') oraz Hagakure ('Ukryte w listowiu').

Główną zasadą była wierność swemu panu i bezwzględne mu podporządkowanie – co dotyczyło zarówno wojownika, jak i jego rodziny. W walce samuraj nie mógł odczuwać lęku przed śmiercią (podobnie jak podczas popełniania seppuku), nie mógł kapitulować w walce, bowiem byłoby to rozwiązanie niehonorowe.

Samuraje stanowili również elitę kulturalną. Wiedza ich była wszechstronna i bardzo rozwinięta. Od dziecka kształceni byli w kierunku poznania bushidō, uczono ich między innymi czytania, pisania, sztuki kaligrafii, literatury, muzyki, retoryki, taktyki,prawa, medycyny i matematyki. Wykładano im także poezję japońską i chińską – między innymi dlatego, by samuraj przed popełnieniem rytualnego samobójstwa mógł napisać pożegnalny wiersz (haiku).

Rōnin

Po śmierci swego pana samuraj stawał się rōninem i miał w obowiązku pomścić go, a później popełnić samobójstwo. Mógł się nim stać również w przypadku zwolnienia ze służby (spowodowanego na przykład zubożeniem pana), wtedy stawał się wolnym człowiekiem i mógł pracować jako najemnik.

Broń

Miecz był najważniejszym elementem w kulturze samurajów, stanowiłMiecz wakizashi z okresu Edo niejako duszę wojownika. Swój pierwszy miecz otrzymywali już pięcioletni chłopcy. W wieku 15 lat, gdy stawali się samurajami, otrzymywali miecze daitō i wakizashi

Związanych z nim było wiele, niekiedy bardzo złożonych rytuałów, począwszy już od procesu jego wykuwania. Płatnerz wykonujący swój fach musiał poddawać się uprzednio ceremonii oczyszczenia, zaś pomiędzy niektórymi momentami wykuwania przywdziewał odświętne szaty. Aby odpędzić złe moce kuźnię ozdabiały religijne motywy zaczerpnięte z religii shintō. Obrządek dotyczył nawet używanej przy hartowaniu miecza gliny, wody i ognia.

Zadaniem płatnerza było przede wszystkim wytworzenie głowni miecza o jak najtwardszym ostrzu (aby uniknąć wyszczerbienia), będącego jednocześnie możliwie najbardziej elastycznym (by miecz nie uległ pęknięciu). Było to bardzo trudne zadanie, osiągane przez wielokrotne przekuwanie żelaza, hartowanie metalu oraz inne techniki wypracowywane przez wieki i pilnie strzeżone przez mistrzów tego fachu. Niekiedy wytworzenie broni zajmowało rzemieślnikowi długie lata, czasem nawet większość życia.

Nie dziwi zatem jak cenione były pośród samurajów ich miecze. Był to największy skarb ich majątku, dziedziczony częstokroć przez całe pokolenia, otaczany czcią i kultem.

Jedna z zasad dotycząca miecza mówiła, że jeśli już zostanie on wyjęty z pochwy, musi być umoczony w ludzkiej krwi, dlatego też, jeśli broń zechciała obejrzeć osoba dostojna, której nie można było odmówić, samuraj przed schowaniem miecza dokonywał samookaleczenia.

 

Ciekawe miejsca

Góra Fudzi


Najwyższa japońska góra (3776m n.p.m.) jest jedynym elementem naturalnego krajobrazu, co do którego nikt nie ma wątpliwości, że trzeba go zobaczyć. Fuji-san jest perfekcyjnie symetrycznym stożkiem wulkanicznym, który ostatnio aktywny był w 1707r. i swym wulkanicznym popiołem zasypał ulice Tokio, położonego w odległości 100km. Podczas wyjątkowo pogodnego dnia Fuji można z Tokio zobaczyć, ale przez większą część roku widoczna jest dopiero z odległości 100m, gdyż często schowana jest w chmurach. Najlepiej ogląda się ją w zimie i wczesną wiosną, kiedy to śnieżna czapa jeszcze wzmaga efekt.
Oficjalny sezon turystyczny na Fuji to lipiec i sierpień, a Japończycy, którzy uwielbiają przestrzegać wszelkich przepisów, pakują się wtedy całymi gromadami na górę. Praktycznie można wejść na szczyt o każdej porze roku, ale w środku zimy wspinaczka zarezerwowana jest tylko dla doświadczonych alpinistów. Kiedykolwiek jednak będziesz się tam wybierał - potraktuj sprawę poważnie, bo to już wystarczająco wysoko, by odczuć skutki choroby wysokościowej, a dodatkowo pogoda potrafi być niemiłosiernie zmienna.
Najlepszą porą na wejście na szczyt jest świt, z dwóch powodów - po pierwsze, aby zobaczyć wschód słońca, a po drugie - wczesny ranek to czas kiedy góra najrzadziej osłonięta jest chmurami. Znaczy to także, że wyprawę musisz zacząć po południu, aby zatrzymać się na noc w górskim schronisku (bardzo drogim) i kontynuować wspinaczkę z samego rana, albo też wspinać się przez całą noc. Pięć Jezior Fuji tworzy łuk wzdłuż północnej strony góry, jest to bardzo popularne miejsce na jednodniowe wycieczki z Tokio. Oferta turystyczna w tym rejonie obejmuje różne sporty wodne, parki rekreacji, lodowe groty, a przede wszystkim dobry widok na górę Fuji. Najlepszym sposobem na dojazd jest autobus odjeżdżający z dworca Tokio Shinjuku. Sieć linii autobusowych jest łatwa w orientacji i pozwala dostać się bez trudu w niższe partie gór i nad jeziora.
 

Kioto


Kioto, ze swoimi setkami świątyń i ogrodów, było stolicą cesarstwa pomiędzy 794r. a 1868r. i do dziś pełni rolę centrum kulturalnego Japonii. Chociaż wokół tradycyjnej architektury miasta zacieśniają się zabudowania handlowe i przemysłowe, Kioto nadal jest miastem grabionych ogródków z ustawionymi tu i ówdzie kamieniami, z subtelnymi konturami świątynnych dachów i współczesnymi gejszami, do których tak tęsknią łowcy kiczowatych pamiątek.
Pałac Cesarski jest jednym z kilku zaledwie, godnych oglądania, miejsc w centrum Kioto. Obecny budynek pochodzi z 1855r. i jest udostępniony do zwiedzana tylko w ramach większych, zorganizowanych wycieczek. Wschodnia część Kioto, a szczególnie dzielnica Higashiyama, dzięki swym wspaniałym świątyniom, spokojnym spacerom i tradycyjnym japońskim rozrywkom nocnym w Gion, zasługuje na to, by ją odwiedzić w pierwszej kolejności. Szczególnie atrakcyjna jest świątynia Sanjunsangen-do. Znajduje się tam 1001 statuetek tysiącrękiej buddyjskiej bogini miłosierdzia - Kannon.
Na północnym zachodzie Kioto położonych jest wiele przepięknych świątyń zen, jedną z nich jest świątynia Kinkaku-ji, która w 1950r. została całkowicie spalona przez obłąkanego mnicha, a później odbudowana i pokryta w całości złotą folią. Swoim pokryciem - jesiennymi liśćmi - słynie także schowana w północno-zachodniej części miasta dzielnica Takao. Z Kioto można odbyć miłą jednodniową wycieczkę do zamku Himeji-jo. Jest to najwspanialszy z nadal istniejących japońskich zamków, znany jako "Biała Czapla", co pochodzi od jego majestatycznej białej bryły.
W Kioto w ciągu roku odbywają się setki uroczystości, dlatego wcześniejsza rezerwacja noclegu wydaje się bardzo sensowna. Najbardziej widowiskowym jest święto Aoi Matsuri (15 maja), które odbywa się na pamiątkę wydarzeń z VIw., kiedy to modlący się do swoich bogów ludzie powstrzymali katastrofalną pogodę.
Siedemnastego lipca ma miejsce najsławniejsze święto - Gion Matsuri, którego punktem kulminacyjnym jest wielka parada. A 16 sierpnia, podczas święta Damon-ji Gozan Okuribi rozpala się olbrzymie ogniska, aby w ten sposób pożegnać dusze przodków.
Podczas Święta Ognia, Kurama-no-Himatsuri, 22 października, przez ulice przechodzi pochód przenośnych ołtarzy, którym towarzyszą młodzi ludzie z płonącymi pochodniami.
Najwięcej noclegów średniej klasy znajduje się w północnej i północno-zachodniej części miasta, chociaż i na wschodzie jest kilka znośnych hoteli. Centrum Kioto jest świetnym miejscem, w którym znaleźć można japońskie i zagraniczne jedzenie za przystępne kwoty. We wschodniej części Kioto znajdują się restauracje yakitori i w zachodnim stylu.
 

Park Narodowy Daisetsuzan


Największy japoński park narodowy (2309km kw.) znajduje się w centrum Hokkaido - najdalej wysuniętej na północ i drugiej co do wielkości wyspie Japonii. W parku jest wiele łańcuchów górskich, wulkanów, jezior i lasów, dlatego jest wspaniałym miejscem na wędrówki i narciarstwo. Podczas lata i wczesnej jesieni cieszy się niewiarygodną popularnością i potrzeba zazwyczaj kilku dni, żeby skutecznie uciec od tłumów turystów. Sercem parku jest Sounkyo - znajduje się tu kurort z gorącymi źródłami i wąwóz; to także doskonały punkt startowy do górskich wędrówek do wnętrza parku.
Furano to jeden z najsławniejszych japońskich ośrodków narciarskich - zjazdy w tamtejszym puchu uznawane są przez niektórych za najlepsze na świecie. W niewielkiej odległości na północny wschód od Furano znajdują się mało dostępne wioski z gorącymi źródłami: Tokachidake Onsen i Shirogane Onsen, które świetnie nadają się na wolne od tłumów bazy do wyjść na narty czy piesze wędrówki.


 

Nagasaki


Nagasaki jest pełnym życia, kolorowym miastem. Nieszczęśliwy los sprawił jednak, że stało się drugim celem bomby atomowej, co rzuca cień na fascynującą historię wcześniejszych kontaktów z Zachodem - z Portugalczykami i Holendrami.
Epicentrum atomowej eksplozji było Ukrami, które jest dziś dostatnim, spokojnym przedmieściem. Znajduje się tam przejmujące Muzeum Bomby Atomowej, przywołujące wspomnienia horroru nuklearnego zniszczenia. W Parku Hipocentrum znajduje się kolumna z czarnego kamienia, oznaczająca dokładnie punkt, nad którym eksplodowała bomba; są tam również ruiny i pozostałości po wybuchu. Znajdujący się w świątyni Fukusai-ji dzwon w kształcie żółwia dzwoni każdego dnia o 11.02 przed południem - godzinie eksplozji. Wewnątrz świątyni zawieszone jest jedno z największych na świecie wahadeł Foucaulta - mechanizmu, który demonstruje ruch obrotowy Ziemi.
Na południowym krańcu Nagasaki, w położonym na wzgórzach Glover Garden zebrano wiele przeniesionych z innych miejsc dawnych domów, w których mieszkali kiedyś Europejczycy. Ruchome schody, fontanny i złote rybki przypominają atmosferę Disneylandu, ale architektura domów jest ciekawa, a widok na Nagasaki przepiękny.
Godzinę drogi na północ od Nagasaki znajduje się zdumiewająca rekonstrukcja holenderskiego miasteczka Huis ten Bosh. Jest tu replika rezydencji holenderskiej rodziny królewskiej, wiatraki, kanały i groble, a także sklep z serami. Najbardziej zdumiewający jest fakt, że miasteczko jest zamieszkane - żyje tu około 10tys. ludzi, którzy na tej najbardziej południowej wyspie Japonii zapragnęli mieszkać w sterylnej wersji dalekiej Holandii.
 

Park Narodowy Kirishima


Znajdujący się na południu wyspy Kiusiu Park Narodowy Kirishima znany jest ze swoich przepięknych górskich krajobrazów, gorących źródeł i robiącego duże wrażenie wodospadu Sengri-taki, a także z dziko rosnących wiosennych kwiatów. Po dniu pieszej wędrówki, z wioski Ebino-kogen dotrzeć można na wierzchołki tworzących tu łańcuch wulkanów - jest to jedno z najciekawszych w Japonii miejsc do wspinaczki po wulkanach.
Można też odbyć krótszy spacer wokół licznych jezior wulkanicznych - najbardziej intensywny, ciemny niebiesko-zielony kolor ma jezioro Rokkannon.
Przepiękny jest widok ze szczytu góry Karakumi-dake na południe - przy bezchmurnym niebie zobaczyć można Kagoshimę - najbliższe wielkie miasto w okolicy, oraz dymiący stożek wulkanu Sakurajima, który jest wyraźnie nadaktywny. Do Ebino-kogen można dojechać bezpośrednim autobusem z Kagoshimy.
 

Półwysep Noto-Hanto


Jeśli lubisz surowe marynistyczne pejzaże i masz słabość do tradycyjnego wiejskiego życia, a także chcesz odpocząć od nadmiaru wrażeń japońskiej kultury, godny polecenia jest półwysep Noto-Hanto, wystający z północnej części wyspy Honsiu.
Najbardziej interesujący jest jego dziki i nieosłonięty zachodni brzeg, mniej zagospodarowany niż wcięty i zasłonięty brzeg wschodni. W rejonie tym odbywa się wiele uroczystości i obrzędów, do których należy trwający od 31 lipca do 1 sierpnia w Wajima, festiwal Gojio Daiko Nabune - jego główną częścią jest walenie w bębny w wykonaniu przebranych w maski demonów bębniarzy z głowami przystrojonymi morskimi wodorostami. Jest również święto Ishizaki Hoto, które odbywa się na początku sierpnia i znane jest z pochodu niosącego lampiony na wysokich drągach.
Na półwysep Noto-Hanto można się łatwo dostać pociągiem z Kanazawy, Takaoki lub Toyamy.


 

Seagaia


Znajdujące się w Seagaia tzw. Ocean Dome ("kopuła oceaniczna") przyprawia o zawrót głowy - jest tu 140m białej, piaszczystej plaży leżącej nad oceanem pod nieustająco błękitnym "niebem", a wszystko w całkowicie kontrolowanym "naturalnym" środowisku. Wyda się to tym dziwniejsze, jeśli uzmysłowić sobie, że cały kompleks znajduje się o rzut kamieniem od najzupełniej autentycznych plaż z prawdziwymi falami i realnym piaskiem, na wybrzeżu Miyazaki-ken.
To apoteoza japońskiej obsesji na punkcie sterylnej zabawy i parków rozrywki. Do Seagaia można się dostać autobusem z Miyazaki, dość dużego miasta położonego na południowo-wschodnim wybrzeżu Kiusiu.

 

 

 

 

Origami

Origami (jap. ori - składać, kami - papier lub bóstwo) - sztuka składania papieru, pochodząca z Chin,Origami - żuraw na tle kartek wielkości wyjściowej rozwinięta w Japonii i dlatego uważa się ją za tradycyjną sztukę japońską. W XX w. ostatecznie ustalono reguły origami: punktem wyjścia w ma być kwadratowa kartka papieru, której nie wolno ciąć, kleić i dodatkowo ozdabiać i z której poprzez zginanie tworzone są przestrzenne figury.
Do Japonii origami trafiło za sprawą chińskich mnichów, którzy przynieśli także umiejętność produkcji papieru. Początkowo papier był sprowadzany do Japonii z Chin, a jego trudna dostępność i wysoka cena sprawiały, że był wykorzystywany w religijnych ceremoniach shintō, dlatego papier kojarzono z bóstwem ("kami" - papier, bóstwo). W XVII w. Japończycy opracowali własną technologię wyrobu papieru (washi), a to z kolei doprowadziło do rozpowszechnienia papieru i rozkwitu origami. W 1797 r. w Japonii powstał pierwszy podręcznik origami, gdzie pokazano 49 sposobów składania żurawia, japońskiego symbolu szczęścia i życia. W współczesnej Japonii origami jest również jednym z elementów wychowania dzieci.

Praktyka origami powstała ok. roku 700 - pierwotnie z papieru tworzono dekoracje na ceremonie religijne, jednak z biegiem czasu zaczętoOrigami - pegaz przyozdabiać również domy. W okresie Heian (794-1185) bardzo popularnym zwyczajem było ozdobne zawijanie listów i prezentów w wartościowy papier.

W okresie Edo, dokonała się "rewolucja" origami - zaczęto przycinać oraz nakładać kartki papieru, a popularność tej sztuki wzrosła niezmiernie. W okresie Meiji zaczęła być ona przedmiotem nauczania w szkołach podstawowych. Uczniowie po dziś dzień uczą się origami - dzięki temu mają okazję poznać podstawy geometrii itp.

W Japonii origami jest szczególnie popularne wśród młodych dziewcząt. Origami w świecie spopularyzował Akiro Yoshizawa w latach 50. XX wieku. W Tokio od 1990 r. istnieje organizacja JOAS (Japan Origami Academic Society http://www.origami.gr.jp/) skupiająca miłośników origami. W Polsce propagatorem origami jest Masakatsu Yoshida. Na całym świecie też ma wielu zwolenników - powstały organizacje jak np. Origami-USA, Brytyjskie Stowarzyszenie Origami.

Jedną z odmian origami, która odeszła od tradycyjnego założenia składania tylko z pojedynczegoOrigami - wiewiórka kwadratowego arkusza papieru, jest origami modułowe. Większość modeli modułowych przedstawia bryły geometryczne o wysokiej symetrii. Składa się je z wielu identycznych lub podobnych modułów, zaś każdy moduł jest składany z osobnego arkusza papieru. Liczba modułów wchodzących w skład modelu może wynosić od zaledwie dwóch (czworościan foremny) do kilkuset a nawet więcej (np. złożone bryły przypominające kształtem fulereny).

Polskie Centrum Origami znajduje się w Poznaniu. Figurki z papieru można również oglądać w Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha" w Krakowie. W Kaga w Japonii istnieje muzeum origami.

 

 

 

Haiku

Haiku, hai-kai, hokku to gatunek poezji orientalnej powstały w Japonii w XVII wieku. Pierwowzorem dla niego była krótka pieśń japońska tanka.

Typowe haiku ma trzy wersy, kolejno: pięcio-, siedmio- i pięciosylabowy. Czasem jednak są spotykane formy dłuższe, podzielone na zwrotki o podanej długości wersów, albo haiku kompletnie niezwiązane długością wersów, jednak wciąż oddające ducha tej sztuki. W językach innych niż japoński, ze względu na odmienne zasady ich budowy, poeci przeważnie nie stosują się do tych wymogów.

 

Ważnymi elementami klasycznego haiku są:

  • kigo - odniesienie do pory roku lub dnia,

  • cięcie - podział wiersza na dwie w pewnym stopniu niezależne części (w językach innych niż japoński zaznaczane myślnikiem lub innym znakiem).

Haiku jest związane z filozofią zen, która w sztuce zakłada operowanie paradoksem, subtelność, estetyczny minimalizm i wyzbycie się własnego ja. Najlepsze haiku często świadomie nie pozwalają na jakąkolwiek konkretną interpretację, a jednak pozostawiają w odbiorcy ulotne, refleksyjne odczucie, które chciał przekazać poeta.

Początkowo były fraszkami o charakterze satyryczno - obyczajowym, tworzonymi jako poezja dworska; poźniej ewoluowała w kierunku kultury i myśli religijnej Wschodu.

Uważa się, że czterej najwybitniejsi poeci haiku to Matsuo Bashō (1644-1694), Yosa Buson (1716-1783), Kobayashi Issa, Masaoka Shiki (1867-1902).

Basho (1644-1695)

Hen, tam wysoko
już jest z niebem jesiennym
góra Fuji

 

***

Letni księżyc -
Klaszcząc w dłonie
Oznajmiam świt

***

Koniec podróży -
Ciągle żyję tu - tu,
Tego jesiennego wieczora.

Issa (1763-1827)

Nigdy nie zapominaj:
Chodzimy nad piekłem
Oglądając kwiaty.

***

Deszcze wiosenne:
Wyrzucony list
Gnany wiatrem między drzewa.

***

Po prostu będąc
Jestem tutaj -
W śnieżycy.

 

 

Kuchnia

Dla kuchni japońskiej charakterystyczne jest szerokie użycie ryb, rozmaitych zwierząt morskich i wodorostów oraz dania z ryb surowych. Popularne są również zupy gotowane bezpośrednio na stole, w specjalnym garnku podgrzewanym węglem drzewnym, a także jedzenie tylko zanurzonych we wrzątku mięs, ryb i warzyw.

Najbardziej znaną potrawą kuchni japońskiej jest sushi. Japońską przyprawę wasabi, nazywaną chrzanem japońskim, uznaje się za najostrzejszą przyprawę świata

 

 

 

Kimono

Kimono (dosłownie "coś do noszenia na sobie") – tradycyjny ubiór japoński. Pierwotnie słowem kimonoKobiety ubrane w kimono jak maiko (uczące się zawodu gejsze) określano każde ubranie, później zaczęto je stosować tylko do konkretnego ubioru, który wciąż noszony jest przez kobiety, mężczyzn i dzieci.

Kimono to ubiór o kroju prostym, w kształcie litery T, przypominający nieco szlafrok. Rękawy są długie, zaś w okolicach nadgarstka także bardzo szerokie – nawet do pół metra. Według tradycji, kobiety nie mające męża powinny nosić kimono o wyjątkowo długich rękawach, sięgających niemal podłogi. Szata jest owinięta wokół ciała, przy czym lewa strona powinna być zawsze na wierzchu. Całość ubioru uzupełnia szeroki pas wiązany na plecach, zwany obi.

Historia i opis kimono

Historia kimona we współczesnej postaci rozpoczyna się w okresie Heian (794-1192 rok n.e.). Od tamtej pory podstawowy kształt męskiego i damskiego kimono pozostaje właściwie ten sam.

Zgodnie z tradycją wszystkie kobiece kimono są tego samego rozmiaru. Ubiór można jednak dostosować do figury i wzrostu dzięki zaszewkom i fałdom materiału. Kimono sporządzano z jednej beli tkaniny, przy czym bele miały określone, standardowe rozmiary a do sporządzenia stroju zużywano całą dostępną tkaninę. Wszystkie tradycyjne kimono są szyte ręcznie, a tkanina, której się do tego używa, często jest również wytwarzana i dekorowana ręcznie. Używa się do tego różnorodnych technik, takich jak yuzen – substancja chroniąca przed barwieniem sporządzana z pasty ryżowej, shibori oraz malowanie ręczne. Warunkują one rozmieszczenie wzorów na ubiorze oraz to, czy są one pojedyncze, czy powtarzają się wielokrotnie. Wzory, które powtarzają się wielokrotnie na dużej powierzchni sporządza się przy użyciu techniki yuzen i szablonów.

W przeszłości kimono często rozdzielało się na części do prania, a następnie zszywało na nowo, by je nosić. Nowoczesne tkaniny i metody czyszczenia spowodowały jednak, że obecnie robi się to rzadko. Gdy kimono ma być przechowywane, jego zewnętrzne obrzeża często fastryguje się, czyli zszywa długim, luźnym ściegiem. Dzięki temu kimono nie zwija się, nie marszczy i zachowuje układ warstw, w jaki zostało złożone.

W miarę upływu lat wykształcała się coraz większa różnorodność kolorów, rodzajów stosowanych tkanin i dodatków, takich jak obi.

Istnieje wiele fasonów kimono na różne okazje, od bardzo formalnego po swobodny. Poziom uroczystości stroju kobiecego zależy od kształtu (głównie długości rękawów), wzoru i tkaniny, a także koloru. Kimono męskie ma zwykle stały kształt i dość przytłumione kolory – poziom uroczystości ubioru zależy od rodzaju i koloru dodatków, tkaniny oraz od obecności i ilości mon (herbów rodzinnych). Najbardziej uroczystą i pożądaną tkaniną jest jedwab. Bawełna znamionuje bardziej swobodny strój. Obecnie produkuje się także kimono z poliestru – należą one do bardziej swobodnych.

W dzisiejszych czasach coraz częściej dostępne są różne rozmiary męskich i żeńskich kimono. Zgodnie z tradycją strój ten sporządza się z jednej beli materiału, dlatego też większy rozmiar jest trudniej znaleźć, a jego produkcja jest bardzo droga. Osoby bardzo wysokie lub masywne, takie jak zapaśnicy sumo, muszą sporządzać dla siebie kimono na zamówienie.

Kimono bywają bardzo drogie. Cena kobiecego kimono może przekroczyć 10 tysięcy dolarów, zaś kompletny strój, składający się z kimono, bielizny, obi, skarpet, sandałów i dodatków, może kosztować ponad 20 tysięcy dolarów. Koszty obi mogą wynieść nawet kilka tysięcy dolarów. Na szczęście w praktyce większość kimono posiadanych przez hobbystów lub osoby praktykujące tradycyjną sztukę japońską są znacznie tańsze. Zdarza się, że kimono i bieliznę do niego sporządza się własnoręcznie lub z elementów starego stroju. Tańsze, sporządzane maszynowo tkaniny mogą zaś zastąpić tradycyjny, barwiony ręcznie jedwab. W Japonii intensywnie rozwija się też rynek odzieży używanej. Mimo to kobiece obi są drogie: nawet używane pasy kosztują setki dolarów a dla osoby niedoświadczonej własnoręczne sporządzenie obi jest trudnym zadaniem. Męskie obi, nawet te jedwabne, bywają znacznie tańsze, gdyż są węższe i krótsze niż te, które noszą kobiety.

Kimono nie wyrzuca się. Stare stroje wykorzystuje się powtórnie na wiele sposobów: można z nich sporządzić haori lub kimono dziecięce; tkaniny można użyć do załatania podobnego kimono, większe części materiału mogą posłużyć do uszycia dodatków, takich jak torebka'; mniejsze – do produkcji obić, toreb lub skrzynek do przechowywania różnych narzędzi, na przykład tych używanych w czasie ceremonialnego parzenia herbaty. Kimono zniszczone w niższych partiach można założyć pod hakama, by ukryć uszkodzenie.

Współcześnie kimono zakłada się tylko na specjalne okazje; robię to głównie kobiety. Zdarzają się jednak kobiety starsze, które wciąż noszą je codziennie. Mężczyźni noszą kimono zazwyczaj na ślubach i podczas ceremonii herbacianej. Zawodowi zapaśnicy sumo mają obowiązek nosić kimono zawsze gdy pojawiają się publicznie poza ringiem.

W Japonii jest wielu hobbystów kimono, organizuje się też kursy jego noszenia. Obejmują one dobieranie stroju zależnie od pory roku, dobieranie wzoru i tkaniny zależnie od okazji, naukę dopasowywania bielizny i dodatków, wybierania i zawiązywania obi i inne tematy. Istnieją również kluby poświęcone kulturze kimono, takie jak Kimono de Ginza.

Kimono damskie

Większość japońskich kobiet nie byłaby w stanie założyć samodzielnie kimono, gdyż typowy strój kobiecy składa się z dwunastu lub więcej elementów, które powinny zostać założone, dobrane i umocowane w określony sposób. Korzysta się więc z usług zawodowców, którzy pomagają kobiecie ubrać się w kimono na specjalną okazję. Osoby te muszą posiadać licencję, i choć wiele z nich pracuje w salonach fryzjerskich, można je także wezwać telefonicznie.

Typy kimono różnią się wymową symboliczną, niosą też przesłanie o charakterze interpersonalnym. Dobór ubioru zależy od wieku kobiety i jej stanu cywilnego, jak również od okazji. Poniższe rodzaje kimono uporządkowane są według malejącego stopnia uroczystości:

  • Kurotomesode: kimono czarne, zdobione poniżej talii. Kuotomesode to najbardziej uroczyste kimono dla mężatek, często nosi je matka panny młodej lub pana młodego na ślubie. Zwykle na rękawach, piersi i plecach wydrukowane jest pięć kamon (herbów rodzinnych).
  • Furisode: furisode dosłownie oznacza "kołyszące się rękawy" – jego rękawy mają długość około 100-107 cm. Furisode to najbardziej uroczyste kimono dla panien. Ma ono wzory na całej powierzchni i zakładane jest zwykle na ceremonię dojrzałości (Seijin Shiki), a także na ślub i wesele (przez niezamężne krewne panny młodej).
  • Irotomesode: kimono jednokolorowe, zdobione tylko poniżej talii. Irotomesode jest nieco mniej uroczyste niż kurotomesode; noszą je mężatki, zwykle bliskie krewne państwa młodych na ślubie. Irotomesode może mieć trzy lub pięć kamon.
  • Houmongi: dosłownie ubiór wizytowy. Charakterystyczne dla tego rodzaju kimono są wzory na ramionach, szwach i rękawach, pod względem uroczystości plasuje się nieco wyżej niż bardzo podobne tsukesage. Huomongi mogą nosić zarówno panny, jak i mężatki, na ślubach i weselach często zakładają je przyjaciele panny młodej. Można w nim też pójść na formalne przyjęcie.
  • Tsukesage: tsukesage ma skromniejsze wzory niż huomongi, które pokrywają mniejszą jego powierzchnię, zwykle poniżej talii. Kimono takie mogą nosić panny i mężatki.
  • Iromuji: jednokolorowe kimono noszone przez kobiety dowolnego stanu cywilnego, przeważnie na ceremoniach parzenia herbaty. Farbowany jedwab może być zdobiony (rinzu, przypominający żakard), ale nie ma różnokolorowych wzorów.
  • Komon: po polsku drobny wzór. Kimono zdobione drobnym, powtarzalnym wzorem na całej powierzchni. Dość swobodne; można je nosić po mieście lub ubrać się w nie (dobrawszy odpowiednie obi) do restauracji. Komon mogą nosić panny i mężatki.
  • Edo komon: Edo komon to rodzaj komon, zdobiony maleńkimi kropkami ułożonymi w gęste wzory tworzące większe ugrupowania. Technika barwienia Edo komon pochodzi od klasy samurajów z okresu Edo. Kimono z takim wzorem ma ten sam stopień uroczystości, co iromuji, jeśli ozdobi się je kamon, można je nosić jako ubiór wizytowy zamiast tsukesage lub huomongi.
  • Yukata: swobodne letnie kimono bez podszewki, zwykle bawełniane, płócienne lub konopne. Yukata nosi się zwykle na festynach na świeżym powietrzu, przeznaczone są dla kobiet i mężczyzn w każdym wieku.

Kimono męskie

W odróżnieniu od ubioru kobiecego, stroje męskie są znacznie prostsze, składają się zazwyczaj jedynie z pięciuMęskie kimono z okresu Edo części, nie licząc skarpet i sandałów.

Obecnie męskie kimono różnią się od siebie głównie tkaniną i wzorami. Typowy ubiór męski ma przytłumione, ciemne kolory: czernie, ciemne zielenie i odcienie niebieskiego, czasem brązy. Dominują tkaniny matowe. Niektóre stroje zdobione są w delikatne wzory, materiał ozdobny bywa stosowany często w bardziej swobodnych ubiorach, mogą one mieć także nieco jaśniejszy kolor, taki jak rozjaśnione odcienie purpury, zieleni i niebieskiego. Zawodnicy sumo noszą niekiedy bardzo jasne stroje, na przykład w kolorze fuksji.

Najbardziej uroczyste kimono jest oczywiście całkowicie czarne a na ramionach, klatce piersiowej i plecach powinno mieć pięć kamon. Mniej uroczyste kimono ma tylko trzy kamon. Noszona do nich bielizna i dodatki powinny być białe.

Prawie każde kimono można uczynić bardziej uroczystym, zakładając do niego hakamę lub haori.

Dodatki i elementy stroju związane z kimono

  • Geta - Są to drewniane sandały dla mężczyzn i kobiet noszone do yukata. Gejsze noszą yukata o nieco innym wyglądzie.
  • Hakama – rodzaj spódnicy lub bardzo szerokich spodni, według tradycji noszony tylko przez mężczyzn, obecnie jednak robią to także kobiety. Hakamę nosi się także, ćwicząc pewne sztuki walki, takie jak aikido. Hakama jest plisowana, ma koshiitę – sztywną lub wyłożoną miękkim materiałem podkładkę w niższej części pleców, oraz himo – długie pasma płótna, owinięte wokół talii oraz obi. Hakama może być bardzo uroczysta lub wizytowa – zależy to od wzoru. Hakama powinna wchodzić w skład bardzo uroczystego stroju męskiego.
  • Haori – płaszczyk do kimono, sięgający bioder lub ud, sprawia, że strój staje się bardziej uroczysty. Haori nosili mężczyźni, póki pod koniec okresu Meiji nie zmieniła się moda. Obecnie noszą je także kobiety, choć damskie haori są zwykle nieco dłuższe.
  • Haori-himo: ozdobiony frędzlami, sznurowe zapięcie do haori. Kolorem najbardziej uroczystym dla haori-himo jest biały.
  • Obi  – japoński odpowiednik szarfy lub pasa., używany do kimono. Obi nosi się w różny sposób, zależnie od okazji. Kobiece obi są bardziej ozdobne.
  • Tabi – skarpety o dwóch palcach, sięgające kostek; nosi się je do sandałów.
  • Waraji – również rodzaj sandałów, noszą go zwykle mnisi.
  • Zori – sandały plecione z płótna, skóry lub trawy. Zori mogą być bogato zdobione, mogą też nie mieć ozdób wcale. Noszą je zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Zori plecione z trawy z białymi paskami są najbardziej uroczystymi butami dla mężczyzn. Przypominają nieco buty "japonki".
  • Kanzashi – ozdoby do włosów, które często bywają kunsztownie upięte. Mogą to być kwiaty z jedwabiu, drewniane grzebienie, nefrytowe szpile itd.

Kimono w jęz. polskim

W potocznej polszczyźnie kimono służy za określenie każdego rodzaju dalekowschodniego stroju. Na przykład kimonem nazywają często strój do ćwiczeń adepci kendo, karate, aikido itd. Co gorsza, słowa tego używają również ćwiczący chińskie, koreańskie czy wietnamskie sztuki walki, np. kung-fu, taekwondo czy vietvodao, co jest nieporozumieniem. Ten stan rzeczy bierze się z niskiego w Polsce poziomu wiedzy o Dalekim Wschodzie i wynikającego z niego braku terminów.

W slangowej polszczyźnie kimono oznacza po prostu sen. Zwrot walnąć w kimono, w wersji krótkiej – walnąć w kimę, pochodzi zapewne z gwary więziennej. Pojawił się w latach 80., zapewne w związku z popularnością serialu Szogun (serial), z którego przeciętny Polak dowiedział się, że tradycyjny japoński sposób spania jest dość spartański, trochę jak na więziennej pryczy. Dzięki serialowi Szogun słowo kimono stało się modne i do tej mody nawiązał Piotr Fronczewski tworząc postać Franka Kimono.

 

Źródło:

www.konnichiwa.pl

http://pl.wikipedia.org